📘 ISO 14064 Genel Bakış ISO 14064 at a Glance

ISO 14064, Uluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO) tarafından yayımlanan, sera gazı (GHG) emisyonlarının ölçümü, raporlanması ve doğrulanması için tasarlanmış uluslararası bir standarttır. İlk versiyonu 2006'da çıkmış, en güncel revizyonu 2018'de yapılmıştır.

ISO 14064 is an international standard published by the International Organization for Standardization (ISO) for measuring, reporting and verifying greenhouse gas (GHG) emissions. The first version was released in 2006, with the most recent revision in 2018.

Standart, hem kurumsal düzeyde (şirket envanteri) hem de proje düzeyinde (azaltım/karbon kredi projeleri) sera gazı muhasebesinin nasıl yapılacağına dair çerçeve sunar. Bağımsız doğrulayıcılar (verifiers) raporlanan değerlerin güvenilirliğini denetler.

The standard provides a framework for GHG accounting both at the organisational level (corporate inventory) and at the project level (mitigation / carbon credit projects). Independent verifiers assess the credibility of reported figures.

🧩 Standardın 3 Bölümü The Three Parts of the Standard

⚖️ ISO 14064 vs GHG Protocol Farkı ISO 14064 vs the GHG Protocol

İki standart birbirini destekler, çelişmez. Kısaca:

The two standards complement each other; they do not conflict. In short:

• GHG Protocol (Greenhouse Gas Protocol Corporate Standard) WBCSD ve WRI tarafından geliştirilen, nasıl hesaplanır sorusunu cevaplayan ayrıntılı muhasebe rehberidir. Endüstri standardı.
• GHG Protocol (Greenhouse Gas Protocol Corporate Standard) — developed by WBCSD and WRI, this is the detailed accounting guide that answers how to calculate. The de-facto industry standard.
• ISO 14064-1 resmî ISO standardıdır; nasıl raporlanır ve denetlenir sorusunu cevaplar. GHG Protocol metodolojisi ISO 14064-1 ile uyumludur — pratikte aynı hesaplamalar her iki standarda da uyar.
• ISO 14064-1 is the formal ISO standard; it answers how to report and audit. The GHG Protocol methodology is fully compatible with ISO 14064-1 — in practice the same calculations satisfy both standards.

✅ ISO 14064 Sertifikasının Faydaları Benefits of ISO 14064 Certification

• Düzenleyici uyum: CBAM, CDP, CSRD/ESRS gibi tüm düzenleyici raporlar ISO 14064 metodolojisini kabul eder veya zorunlu kılar.
• Regulatory compliance: CBAM, CDP, CSRD/ESRS and other regulatory reports accept or require ISO 14064 methodology.
• Yatırımcı güveni: ESG yatırım fonları doğrulanmış (verified) emisyon raporu olan şirketleri tercih eder. ISO 14064-3 doğrulaması yatırımcıların aradığı en temel kanıttır.
• Investor trust: ESG investment funds prefer companies with verified emission reports. ISO 14064-3 verification is the basic evidence investors look for.
• Tedarik zinciri pozisyonu: Avrupalı büyük müşterilerin Tier-1 tedarikçilerinden ISO 14064 raporu talep etmesi yaygınlaşmıştır.
• Supply-chain position: Major European buyers increasingly require ISO 14064 reports from their Tier-1 suppliers.
• İhale avantajı: AB ve OECD kamu ihalelerinde doğrulanmış karbon raporu olan firmalar artan oranda avantajlı.
• Tender advantage: Verified carbon reports increasingly give firms an edge in EU and OECD public tenders.
• Operasyonel verimlilik: Envanter süreci kaynak israfı, enerji sızıntısı ve fırsat alanlarını sistematik olarak görünür kılar.
• Operational efficiency: The inventory process systematically uncovers resource waste, energy leakage and opportunity areas.

🛠️ ISO 14064 Envanterine Nasıl Başlanır? How to Start an ISO 14064 Inventory

1. Organizasyonel Sınırı Belirleyin

1. Define the Organisational Boundary

Hangi tüzel kişilikleri envantere dahil edeceğinize karar verin: operasyonel kontrol, mali kontrol veya pay sahipliği (equity share) yaklaşımlarından biri. Çok şirketli yapılarda bu seçim raporun toplam tonajını ciddi etkiler.

Decide which legal entities are included in the inventory using operational control, financial control or equity-share approach. In multi-company structures this choice materially affects the total tonnage reported.

2. Operasyonel Sınırı ve Kapsamları Tanımlayın

2. Define the Operational Boundary and Scopes

Kapsam 1 (doğrudan), Kapsam 2 (satın alınan enerji), Kapsam 3 (değer zinciri) alt kalemlerini tek tek listeyin. Hangileri "anlamlı" (materiality threshold) hangileri "ihmal edilebilir" karar verin ve gerekçelendirin.

List each Scope 1 (direct), Scope 2 (purchased energy) and Scope 3 (value chain) sub-category. Decide which are material and which are negligible — and document the rationale.

3. Veri Toplama Sistemi Kurun

3. Set Up a Data Collection System

Yakıt faturaları, elektrik faturaları, taşıt yakıtları, satın alma kayıtları, tedarikçi raporları ve seyahat verileri sistematik toplanmalı. Excel ile başlanabilir ama denetim için tekrar üretilebilir bir veri akışı şart.

Fuel and electricity bills, vehicle fuels, purchasing records, supplier reports and travel data should be collected systematically. Spreadsheets can work as a start, but audits require a reproducible data flow.

4. Emisyon Faktörlerini Seçin

4. Choose Emission Factors

IPCC AR6, DEFRA, EPA, IEA gibi tanınmış kaynaklar veya tedarikçi-özel ölçüm sonuçları. Hangi faktörü hangi tüketim kalemi için kullandığınızı kaydedin — denetçinin ilk soruları bu olacaktır.

Use recognised sources such as IPCC AR6, DEFRA, EPA, IEA, or supplier-specific measurements. Record which factor was used for which line item — these are the first questions any auditor will ask.

5. GWP Değerlerini Doğru Seçin

5. Pick the Correct GWP Values

Her sera gazını (CH₄, N₂O, HFC vb.) CO₂ eşdeğerine çevirmek için GWP (Global Warming Potential) çarpanı gerekir. IPCC AR6 (en güncel) tavsiye edilir, ancak rapor karşı tarafı eski versiyonu kabul edebilir. Versiyonu rapora açıkça yazın.

Converting each GHG (CH₄, N₂O, HFCs, etc.) to CO₂ equivalent requires GWP (Global Warming Potential) multipliers. IPCC AR6 (latest) is recommended, but report recipients may accept earlier versions. Explicitly state the version used.

6. Bağımsız Doğrulama (ISO 14064-3)

6. Independent Verification (ISO 14064-3)

Akredite bir doğrulama kuruluşu envanteri inceler, veriyi izler, faktör seçimini sorgular ve hesaplamayı yeniden üretir. Sonuçta "limited assurance" veya daha güçlü "reasonable assurance" düzeyinde bir doğrulama mektubu (verification opinion) düzenler.

An accredited verification body reviews the inventory, traces data, challenges factor choices and reproduces calculations. It issues a verification opinion at either "limited assurance" or the stronger "reasonable assurance" level.

🇹🇷 Türkiye'de ISO 14064 ve Yasal Çerçeve ISO 14064 and the Legal Framework in Türkiye

Türkiye'de ISO 14064-1 envanteri, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR-ETS) ölçüm-izleme-doğrulama (MMV) protokolleri ile uyumludur. 2026 itibarıyla TR-ETS pilot fazına geçişle birlikte enerji yoğun sektörlerde envanter zorunluluğu artıyor.

In Türkiye, ISO 14064-1 inventory is aligned with the Turkish Emissions Trading System (TR-ETS) Measurement-Monitoring-Verification (MMV) protocols. With TR-ETS entering its pilot phase in 2026, inventory requirements are rising in energy-intensive sectors.

Halka açık şirketler için BIST Sürdürülebilirlik Endeksi ve TSRS (Türk Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları) doğrulanmış sera gazı raporu talep etmektedir. AB'ye ihracat yapan firmalar için ise CBAM ve CSRD/ESRS E1 raporları ISO 14064 metodolojisi üzerine kuruludur.

For listed companies, the BIST Sustainability Index and TSRS (Turkish Sustainability Reporting Standards) require verified GHG reports. For companies exporting to the EU, CBAM and CSRD/ESRS E1 reports are built on ISO 14064 methodology.